31 Mayıs Dünya Tütünsüzlük Günü-2019
30.05.2019

ESOGÜ GENÇLİK DANIŞMA BİRİMİ

31 MAYIS DÜNYA TÜTÜNSÜZLÜK GÜNÜ-2019

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tütün ve tütün ürünlerinin zararları hakkında toplum bilincinin artırılması amacıyla her yıl 31 Mayıs’ da “Dünya Tütünsüzlük Günü -World No Tobacco Day” olarak ilan edilmiş olup 1988 yılından bu yana tüm dünyada ve ülkemizde çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. Bu yılın teması, “Tütün ve Akciğer Sağlığı - Tobacco and Lung Health” belirlendi.

Bilindiği gibi sigara yalnız içeni değil, aynı ortamda bulunanı da öldürmektedir. Sigara dumanına maruz kalma, gerçek bir sağlık tehdididir. Bilimsel veriler, kapalı ortamda sigara dumanına maruz kalmanın sigara içmeyen insanlarda da kalp krizi ve kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını ortaya koymaktadır.

Bu günde sigara kullanan kişilerin 24 saat süreyle sigarayı bırakmaları teşvik edilmektedir. Yapılan çalışmalar, içilen 1 Tütün ve tütün ürünlerinin hayatın ortalama 11 dakikasını kısalttığını göstermektedir. Tütün ve tütün ürünleri içen iki kişiden birisinin, tütünün neden olduğu bir sağlık sorunu yüzünden hayatını kaybetmektedir. Tütün ve tütün ürünlerinin yol açtığı sağlık sorunları nedeni ile ülkemizde her yıl 100 bin dolayında, dünyada ise 7 milyon kişi hayatını kaybetmektedir. Bu ölümlerin yaklaşık 600 bini sigara dumanından pasif etkilenime bağlı olmaktadır. Tütün kullanımına bağlı ölümlerin üçte 2’si kalp hastalıkları, akciğer kanseri ve kronik akciğer hastalıkları nedeniyle gerçekleşmektedir. Ayrıca kan dolaşımı ve damarları, kalp sağlığını, ağız sağlığını tehdit etmektedir. Tütün tüketimi dünyada önlenebilir ölüm nedenlerinin başında gelmektedir.

Tüketicilerin yaklaşık yarısının ölümüne neden olan ve ne yazık ki tüketimi yasal olan bu zararlı maddeye genellikle 15 yaş öncesi başlanmaktadır. Dünyada 10-24 yaş arası gençlerin sayısı 1,8 milyardır. Bu genç nüfusun da %85’inden fazlası gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır. Çocukluk çağlarında ağır hastalıklar geçirmemiş iseler, bu genç nüfusun büyük çoğunluğu sağlıklıdır. İkna edilebilir, kolay etkilenebilir özellikleri nedeniyle de gençler tütün endüstrisinin hedef kitlesidir. Nikotin yüksek bağımlılık yapan bir madde olduğundan bir kez tütünü deneyen çocuk ve gençlerin çoğu yaşam boyu tütün bağımlısı haline gelirler. Çocuk ilk sigarasını ne kadar erken yaşta denerse, o kadar uzun süre düzenli tütün tüketicisi olacaktır ve sigarayı daha zor bırakan grupta yer alacaktır. Sigara içenlerin dörtte biri tütün kullanımına 10 yaşından önce başlamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü ve ülkemizde tütün kontrolü politikalarına ve programlarına destek vermesi gençlerin tütün kullanım oranlarının azaltılmasında çok daha etkili olmaktadır.  

Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı etkinliklerine paralel olarak; Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Gençlik Danışma Birimi -ESOGÜ-GEDAB “Bilinçli Gençlik Sağlıklı Gelecek” sloganıyla üniversitemiz öğrencilerine Mayıs ayı boyunca;

  • Sigara ve tütün ürünlerinden arınmış bir kampüs yaratmak ve bunların zararları konusunda toplumsal bir duyarlılık geliştiren,
  • Tütün kullanımının ve ikinci el sigaraya maruz kalmanın zararlı ve ölümcül etkileri hakkında farkındalık yaratmak ve tütün kullanımına karşı küresel mücadeleyi güçlendiren,
  • Üniversite öğrencilerinde “Tütün ve tütün türevlerine “Hayır” diyebilmede özgüveni destekleyen,
  • Temiz hava solumanın herkesin hakkı olduğunu ve Yeşil Dedektör'ün dumansız hava sahasına yönelik kanunlar vurgulayarak sağlığın geliştirilmesiyle ilgili beyin fırtınası yöntemiyle  “Neden Dumansız Ortamlar” konusunu pekiştiren farkındalık etkinlikleri düzenleyen
  • İhtiyacı olan öğrencilere bireysel veya grup danışmanlık hizmetleriyle önemli çalışmalar yürütmektedir.

Tütün Dumanı Nedir? Tütün dumanı, yanan bir sigara, puro, pipo ve benzeri tütün ürününden kaynaklanan dumandır.

Tütün Dumanı Neleri İçerir? Bu duman karışımı; formaldehit, siyanür, amonyak, karbon monoksit, naftalin, kadmiyum (pil asidi) ve aseton (oje çıkarıcı) gibi 4.000 kimyasal madde içerir. Arsenik, benzen, vinil klorür gibi en az 40 tanesi kanserojen olan bu kimyasal karışımlar, tütün dumanında, sigarayı içen kişinin doğrudan içine çektiği dumandan çok daha fazla bulunur.

Tütün Dumanına Maruz Kalmak Hangi Sağlık Sorunlarına Neden olur?

Tütün dumanına maruz kalmak, dünyada her yıl milyonlarca insanın ölümüne neden olmaktadır. Tütün dumanına maruz kalmak, akciğer kanseri vb, amfizem ve kalp hastalıkları gibi birçok hastalığa neden olmaktadır. Tütün dumanının zararları, maruz kalma süresi uzadıkça artmaktadır. Başka bir tütün kullanıcısının tütün dumanına sadece 30 dakika maruz kalmak, uzun süreli sigara içiciliğinde ortaya çıkan etiklerle aynı fiziksel etkileri ortaya çıkarmakta ve sigara içmeyenlerde kalp hastalığı riskini arttırmaktadır. Başka bir tütün kullanıcısının tütün dumanını solumaktan kaynaklanan kanser ölümlerinin oranı; asbest, radyoaktif nükleid, arsenik, benzen, vinil klorür, radyasyon, pestisid (tarım ilaçları), tehlikeli atıklar, içme suyunda bulunan kimyasallar, endüstriyel kimyasallar ve madeni atıkların hepsinin toplamından kaynaklanan kanser ölümü oranından daha fazladır.

Tütün ve tütün ürünlerinden vazgeçmek/ bırakmak neler kazandırır

Sigara kullanımı, sigara bağımlılığı bir hastalıktır ve tedavi edilebilir. Sigarayı bırakanlar ilk 20 dakikadan itibaren faydasını görmeye başlar.

  • Zararları yavaş yavaş, bırakmanın faydaları ise anında görülmektedir.
  • 15-20 dakikada nabız düzelmektedir.
  • Sigara içilmesine bağlı sağlık sorunları yıllar içinde yavaş olarak gelişir. Fakat sigaranın bırakılması ile birlikte vücutta meydana gelen olumlu değişiklikler dakikalar içinde ortaya çıkar.
  • Sigara bırakanlarda en önce görülen olumlu gelişme, 15-20 dakika sonra nabız ve kan basıncının düzelmesi olarak hissedilir. Sigarayı bıraktıktan 12 saat sonra da kandaki karbondioksit seviyesi normale döner.
  • 2 hafta- 3 ay arasında kişinin akciğer fonksiyonlarında düzelme görülür.
  • 1-9 ay arasındaysa öksürme ve nefes darlığı gibi belirtiler azalır.
  • 1 yılın sonunda koroner kalp hastalığı riskiniz sigara içen birinin yarısı kadardır.
  • 10.yılın sonundaysa akciğer kanseri riskinin sigara içen birinin yarısı kadar olduğu biliniyor.
  • 15 yıl sonra koroner kalp hastalığı riski sigara içmeyen biriyle aynı seviyeye iniyor.

Neden Dumansız Ortamlar

1-Ortamdaki tütün dumanı ciddi hastalıklara ve ölümlere yol açar.

2- Dumansız Hava Sahası iç mekânlarda (okul, işyerleri vb) bireylerin ve toplumun sağlığını korur.

3- Tüm insanların tütünsüz, temiz hava soluma hakkı bulunmaktadır.

4- Sigara içmeyenler daha fazladır, bu kişilerin tütün dumanından korunması en doğal haktır.

5- Sigara yasakları genellikle hem tütün ve tütün türevlerini içen, hem de içmeyen kişilerce desteklenmektedir.

6- Dumansız Hava Sahası oluşturularak temiz hava ortamının sağlanması

  • Özellikle gençlerin sağlıklı davranışlar geliştirmelerinde,
  • Tütün ve tütün türevlerine “Hayır” diyebilmelerinde önemli rol oynar.
  • Çalışanlar, aileler, çocuklar kısaca toplum için de kazançlar sağlar.

7- Dumansız Hava Sahası iç mekân yaratmanın maliyeti düşük iken bireye, çevreye, topluma, devlete büyük yararlar sağlamaktadır.